I-İ harfiyle başlayan Osmanlıca kelimeler

LUGGAT sözlüğünde I-İ harfiyle başlayan Osmanlıca kelimeler ve anlamları.

İ

i'âd
Cehennem vs ceza ile korkutma, tehdit etme.
i'ba'
Hazırlık.
i'bad
Kul etmek, köle yapmak.
i'cab
Şaşırtmak. Hayran etmek. Hayrete düşürmek.
i'caf
Devamlı olarak hastaya bakma.
i'cal
Acele ettirme, çabuk yaptırma.
i'cam
Harflere, yazıya nokta koymak.
i'câz
Mu'cize oluş.
i'câz-ı ahmediye
Peygamber Efendimizin (a.s.m.) gösterdiği mu'cize.
i'câz-ı azîme
Azîm, büyük mu'cize; başkalarını acze düşürecek derecede olağanüstü olma.
i'câz-ı belâğat
Güzel söz söylemedeki mu'cizelik.
i'câz-ı beyan
Açıklama ve anlatımın mu'cize oluşu.
i'câz-ı îcâzî
Az sözle çok şey ifade etme mu'cizesi.
î'câz-ı kur'ân
Kur'ân'ın mu'cizeliği.
i'câz-ı kur'ânî
Kur'ân'ın mu'cize olan özellikleri; Kur'ân'ın bir benzerini yapma konusunda başkalarını âciz bıra...
i'câz-ı kur'âniye
Kur'ân'ın mu'cize oluşu.
i'câz-ı nazmî
Tertip ve dizilişteki mu'cizelik.
i'câz-ı nebeviye
Peygamberimize âit mu'cize.
i'câz-ı san'at
San'attaki olağanüstülük; burada bir benzerini yapma konusunda başkalarını âciz bırakan Kur'ân sa...
i'câzât-ı kur'âniye
Kur'ân'ın mu'cizeleri.
i'câzdârâne
Mu'cize suretinde.
i'câzî
Mu'cizeliğe dâir.
i'câzkâr
Âciz bırakan.
i'câzkârâne
Mu'cizeli bir şekilde.
i'câzlı
Bir benzerini yapmakta başkalarını aciz bırakacak şekilde mucizeli.
i'caznüma
Mu'cize gösterir derecede. Mu'cize derecesinde eser göstermek. Âciz bırakmayı göstermek.
i'câzvâri
Mu'cizeli; bir benzerini yapma konusunda başkalarını âciz bırakan olağanüstü olan.
i'da'
Düşman etmek.
i'dad
Hazırlama. Yetiştirme. Geliştirme.
i'dâdî
Lise.
i'dadiye
Hazırlığa ait. Hazırlığa mahsus.
i'dal
Güç olmak, zor olmak.
i'dam
Yok etme.
i'dam-ı nefs
İntihar. Kendi kendini öldürmek.
i'fa'
Çoğaltmak.
i'kad
Düğümlemek. Bağlamak. Bend etmek.
i'kar
Kadının dölyatağını sakatlama.
i'lâ
Yüceltme, yayma.
i'lâ-yı kelimetullah
Allah'ın adını yüce tutmak.
i'lâ-yıkelimetullah
Allahü teâlânın ismini yüceltmek, İslâm dînini yaymak.
i'laf
Hayvana yem verme.
i'lak
Sülük yapıştırmak.
i'lal
Harf-i illetlerin kolaylık için başka harfe değiştirilmesine denir. ( ) nin ( ) olduğu gibi.
i'lâm
Bildirme.
i'lâm etmek
Bildirme, duyurma.
i'lâm ve ilham-ı ilâhî
Allah tarafından bildirme ve kalbe indirilen ilham.
i'lamat
Bir dâvânın mahkemece nasıl bir hükme bağlandığını gösteren resmî vesikalar.
i'lamat-ı nizamiye
Nizamiye mahkemelerinden çıkan ilâmlar.
i'lamat-ı şer'iye
Şer'iye mahkemelerinden nafaka, nikâh vs. ye dâir verilen i'lâmlar.
i'lamat-ı şer'iye mümeyyizi
Şeyh-ül İslâm kapısındaki fetvahanenin üç kaleminden biri olan "İlâmat Odası"nın başındaki memuru...
i'lâmnâme
Bildiri.
i'lan
Duyurma.
i'lanat
İlânlar.
i'lanen
İlân ederek, ilân yoluyla.
i'lanname
İçinde ilân yazılı olan kâğıt.
i'lem
Bil.
i'lem eyyühe'l-aziz
Ey aziz kardeşim bil ki!.
i'lem eyyühe'l-aziz" notekey
'Bil ey aziz, saygıdeğer kardeşim!' mânâsında muhatabı uyarmak ve dikkatini çekmek için kullanıla...
i'ma
Kör etme, âmâ yapma.
i'mad
Direk dikme.
i'mak
Derinleştirme. Bir şeyin derinliğine varma.
i'mak-ı bi'r
Kuyunun derinleştirilmesi.
i'mâl
Yapma, işleme.
i'malat
Bir memlekette veya bir fabrikada yapılan işler ve eserler.
i'malgâh
Fabrika, atölye.
i'mâr
Bayındır hâle getirme, şenlendirme.
i'na
Zahmete uğramak.
i'nac
Hayvanı kıç üstü çökertmek. (Omurga kemiği) ağrıma.
i'nad
Dinmeden akma.
i'naf
Sertlik etme.
i'nan
Büyü ile bağlanma.
i'nat
Zahmete uğratma, meşakkate maruz bırakma.
i'ra
Çıplak bırakma, soyma.
i'râb
Düzgün konuşma ve hakikatı belirtme.
i'râz
Yüz çevirme.
i'şa'
Akşam yemeği verme.
i'sar
Fakirlik.
i'tâ
Verme.
i'ta-yı ma'lumat
Malumat verme. Bilgi verme.
i'tab
Öldürme, katletme. Helâk etme.
i'tâk
Âzâd etme, özgür bırakma.
i'tibar
Ehemmiyet vermek. Hürmet, riâyet ve hatır saymak. Kulak asmak. İbret alıp uyanık olmak. Birisini...
i'tibar-ı suret
Surete itibar etme, görünüşe değer verme.
i'tibarat
İ'tibarlar, şeref ve haysiyetler.
i'tibaren
...den beri, ... başlıyarak, ... den başlıyarak, ...den (yerinde kullanılır.)
i'tibârî
Nisbi, göreceli.
i'tida
Sesini yükseltmek.
i'tidad
Yardım isteme. İmdât isteme.
i'tidâl
Ölçülü olma.
i'tidal-i dem
Soğukkanlı davranış. Heyecanlanmadan, acele etmeden, düşüne düşüne ve tedbirli hareket.
i'tifa'
Bağış dileme, afvedilmesini isteme.
i'tifar
Yere vurma. Kavrayıp yere çarpma. Üzerine atılıp kavrama.
i'tikād
İnanç.
i'tikab
Veresiye vermeme. Bir malı borç olarak satmama. Parasını almadıkça malı teslim etmeme.
i'tikad
İnanç.
i'tikad-ı fâsid
Bozuk inanç.
i'tikadât
İnanışlar. Bağlanışlar ve inançlar.
i'tikadât-ı bâtıla
Bâtıl, hak olmayan, asılsız şeylere inanışlar.
i'tikâdda mezheb
Îmân edilecek, inanılacak husûslarda tâbi olunan, uyulan yol.
i'tikadî
İtikad ve inançla alâkalı.
i'tikadiyat
İtikada ait mes'eleler.
i'tikâf
Bir şeye devam etmek.
i'tikal
Zorlaşma, müşkilleşme.
i'tikâl-i sevâhil
Kıyıların aşınması.
i'tikam
Biriktirme, yığma.
i'tikar
Birbirine karışıp sayılamama.
i'tikas
Tersine dönme, akislenme.
i'tilâ
Yükselme.
i'tilaf
Yem yeme.
i'tilafat
Uyuşmalar, anlaşmalar.
i'tilak
Âşık olma, birinin sevgi ve muhabbetine tutulma.
i'tilal
Hasta olma.
i'tilam
Öğrenme, bilme.
i'tilan
Aşikâr ve meydanda olma. İlân olunma, meydana çıkma.
i'timâd
Güvenme.
i'timad-ı kavî
Sağlam itimad, kavi güveniş.
i'timâd-ı nefs
Nefse güvenmek, bir iş için lâzım olan çalışmaları ve sebeplere yapışmayı bırakarak o işi başarır...
i'timad-üd devle
Devletin itimadı, güveni.
i'timaden
İtimad ederek, dayanarak, güvenerek.
i'timadname
İtimad yazısı, itimad bildiren yazı.
i'timak
Derinine varma, derinliğine inme.
i'timam
Başına sarık sarmak.
i'timan
Emniyet etme, emin bulunma.
i'tina
Çok dikkat etmek. Özenmek.
i'tinak
Birbirlerinin boyunlarına sarılma.
i'tinan
Bir kimsenin içyüzü meydana çıkma.
i'tiraf
Kabahatini saklamamak. Suçunu söylemeği kabul etmek. Gizleyip söylemek istemediği şeyi açıklamak.
i'tiraf-ı cürm
Maznunun yaptığı suçu söylemesi, itiraf etmesi.
i'tiraf-ı kusur
Kusurunu söyleme, itiraf etme.
i'tiraz
Kabul etmediğini bildirmek. Bir fikir veya işin olmasını kabul etmemek.
i'tiraziye
İtiraza, kabul etmediğine dair yazı.
i'tirâznâme
İ'tirâz yazısı.
i'tisa
Asâya dayanma, baston kullanma.
i'tisab
Sinirlenme, asabileşme.
i'tisaf
Zulüm ve haksızlık etmek. Doğru yoldan ayrılmak. Haksızlık.
i'tisam
İstediğini vermek.
i'tisar
Zorluk, güçlük, meşakkat.
i'tisas
Gece gezip dolaşma, devriye vazifesini görme.
i'titaf
Bir şeye örtünme, bürünme.
i'tiva
Bükme veya bükülme.
i'tiyad
Alışkanlık. Huy. Âdet. Âdet edinmek.
i'tiyak
Alıkoymak, engel olmak, mani olmak.
i'tiyan
Dik dik bakma, gözünü dikme.
i'tiyaş
Geçinme. İdareli yaşama.İ'TİZA' : Bir kavim veya kimseye bağlı bulunma.
i'tizad
Yardım etme. Muavenette bulunma.
i'tizal
Mu'tezile mezhebinden olmak; akla ve sebeplere aşırı önem vererek, orta yol olan Ehl-i Sünnet ina...
i'tizam
Büyüklük kazanmak. Azametlenmek. Büyüklenmek.
i'tizâr
Özür dileme.
i'tizaz
Kendini aziz, izzetli saymak.
i'var
Bir gözünü kör etme, tek göz bırakma.
i'vicâc
Eğrilme, burkulma.
i'vicâcât
Zikzaklar, eğrilikler.
i'zab
Suyu temizleme.
i'zâm
Büyütme.
i'zam edilme
Büyütme, büyük görme.
i'zâz
Değer verme.
i'zaz etme
Aziz kılma, yüceltme, güçlendirme.
i'zazen
İkram ederek, ağırlayarak.

İa

ia'
Koyun sürmek, koyun gütmek.
iab
Kökünden koparmak.
iad
Korkutmak, tehdit etmek. Vaidde bulunmak.
iâde
Geri verme.
iade etme
Geriye verme.
iade-i afiyet
Sağlığına kavuşmuş.
iade-i itibar
Ticarette iflâstan kurtulma.
iade-i mücrimîn
Suçluların kendi memleketlerine iade edilmesi.
iade-i şuur
Bilincin iadesi, geri verilmesi.
iade-i ziyaret
Karşı ziyarette bulunma.
iâdeten
Geri vererek.
iale
Çoluk çocuğun nafakasını te'min etme. Evlâd u iyâlin maişetini tedarik etme.
iânât
Yardımlar.
iânât-ı gaybiye
Gaybî yardımlar.
iânât-ı milliye
Millî yardımlar.
ianât-ı milliye-i islâmiye
Millî ve İslâmî yardımlar.
iane
Yardım. İmdat. Yardım için istenen, toplanan şey.
iane-i askeriye
Tanzimattan sonra cizye yerine Hristiyan tebeadan alınan vergi. Bu vergi sonradan "bedel-i askerî...
iane-i cihadiye
Muharebe zamanında harbin icab ettirdiği fazla masrafları karşılamak ve yardım olmak için halktan...
iâne-i gaybiye
Görünmeyen âlemden gelen yardım.
ianet
Yardım.
ianeten
İane suretiyle, yardım olmak üzere.
iare
Emaneten vermek. Bir malın kullanılmasından karşılık istemiyerek meccanen başkasına vermek.
iare-i mukayyede
Bir mülkün kayıd ve şartlarla birine ödünç olarak verilmesi.
iare-i mutlaka
Bir mülkün, bir eşyanın sâhibi tarafından hiç bir şart ve kayda bağlı kalmayarak başka birine ödü...
iareten
İare olarak. Emaneten.
iâşe
Besleme.
iâşe etmek
Beslemek.
iâşe ettiren
Besleyen.
iaşe-i rabbâniye
Herbir varlığa yaratılış gayelerine ulaşmaları için muhtaç olduğu şeyleri veren, onları terbiye e...
iâşe-i rızkî
Rızıkla besleme.
iâşe-i umumî
Herkesi besleyip geçimini sağlama.
iâşe-i umumiye
Bütün yaratıkları kapsayan besleme, rızıklandırma.
iaz
İşaret etmek.
iaza
Bedel ve karşılık vermek. Bedel vermek.
iaze
Sığındırmak. Muhafaza etmek. İltica.

İb

ib'âd
Uzaklaştırma.
ib'as
Yeniden yaratmak, göndermek. Hayat vermek.
iba'
Çekinmek. Tiksinmek.
ibabe
Yol, tarik.
ibad
Kullar. Allah'ın kulları.
ibâd-ı mükerrem
Şerefli, saygın kullar.

En çok aranan kelimeler · LUGGAT Osmanlıca Türkçe Sözlük