I-İ harfiyle başlayan Osmanlıca kelimeler
LUGGAT sözlüğünde I-İ harfiyle başlayan Osmanlıca kelimeler ve anlamları.
İ
- i'âd
- Cehennem vs ceza ile korkutma, tehdit etme.
- i'ba'
- Hazırlık.
- i'bad
- Kul etmek, köle yapmak.
- i'cab
- Şaşırtmak. Hayran etmek. Hayrete düşürmek.
- i'caf
- Devamlı olarak hastaya bakma.
- i'cal
- Acele ettirme, çabuk yaptırma.
- i'cam
- Harflere, yazıya nokta koymak.
- i'câz
- Mu'cize oluş.
- i'câz-ı ahmediye
- Peygamber Efendimizin (a.s.m.) gösterdiği mu'cize.
- i'câz-ı azîme
- Azîm, büyük mu'cize; başkalarını acze düşürecek derecede olağanüstü olma.
- i'câz-ı belâğat
- Güzel söz söylemedeki mu'cizelik.
- i'câz-ı beyan
- Açıklama ve anlatımın mu'cize oluşu.
- i'câz-ı îcâzî
- Az sözle çok şey ifade etme mu'cizesi.
- î'câz-ı kur'ân
- Kur'ân'ın mu'cizeliği.
- i'câz-ı kur'ânî
- Kur'ân'ın mu'cize olan özellikleri; Kur'ân'ın bir benzerini yapma konusunda başkalarını âciz bıra...
- i'câz-ı kur'âniye
- Kur'ân'ın mu'cize oluşu.
- i'câz-ı nazmî
- Tertip ve dizilişteki mu'cizelik.
- i'câz-ı nebeviye
- Peygamberimize âit mu'cize.
- i'câz-ı san'at
- San'attaki olağanüstülük; burada bir benzerini yapma konusunda başkalarını âciz bırakan Kur'ân sa...
- i'câzât-ı kur'âniye
- Kur'ân'ın mu'cizeleri.
- i'câzdârâne
- Mu'cize suretinde.
- i'câzî
- Mu'cizeliğe dâir.
- i'câzkâr
- Âciz bırakan.
- i'câzkârâne
- Mu'cizeli bir şekilde.
- i'câzlı
- Bir benzerini yapmakta başkalarını aciz bırakacak şekilde mucizeli.
- i'caznüma
- Mu'cize gösterir derecede. Mu'cize derecesinde eser göstermek. Âciz bırakmayı göstermek.
- i'câzvâri
- Mu'cizeli; bir benzerini yapma konusunda başkalarını âciz bırakan olağanüstü olan.
- i'da'
- Düşman etmek.
- i'dad
- Hazırlama. Yetiştirme. Geliştirme.
- i'dâdî
- Lise.
- i'dadiye
- Hazırlığa ait. Hazırlığa mahsus.
- i'dal
- Güç olmak, zor olmak.
- i'dam
- Yok etme.
- i'dam-ı nefs
- İntihar. Kendi kendini öldürmek.
- i'fa'
- Çoğaltmak.
- i'kad
- Düğümlemek. Bağlamak. Bend etmek.
- i'kar
- Kadının dölyatağını sakatlama.
- i'lâ
- Yüceltme, yayma.
- i'lâ-yı kelimetullah
- Allah'ın adını yüce tutmak.
- i'lâ-yıkelimetullah
- Allahü teâlânın ismini yüceltmek, İslâm dînini yaymak.
- i'laf
- Hayvana yem verme.
- i'lak
- Sülük yapıştırmak.
- i'lal
- Harf-i illetlerin kolaylık için başka harfe değiştirilmesine denir. ( ) nin ( ) olduğu gibi.
- i'lâm
- Bildirme.
- i'lâm etmek
- Bildirme, duyurma.
- i'lâm ve ilham-ı ilâhî
- Allah tarafından bildirme ve kalbe indirilen ilham.
- i'lamat
- Bir dâvânın mahkemece nasıl bir hükme bağlandığını gösteren resmî vesikalar.
- i'lamat-ı nizamiye
- Nizamiye mahkemelerinden çıkan ilâmlar.
- i'lamat-ı şer'iye
- Şer'iye mahkemelerinden nafaka, nikâh vs. ye dâir verilen i'lâmlar.
- i'lamat-ı şer'iye mümeyyizi
- Şeyh-ül İslâm kapısındaki fetvahanenin üç kaleminden biri olan "İlâmat Odası"nın başındaki memuru...
- i'lâmnâme
- Bildiri.
- i'lan
- Duyurma.
- i'lanat
- İlânlar.
- i'lanen
- İlân ederek, ilân yoluyla.
- i'lanname
- İçinde ilân yazılı olan kâğıt.
- i'lem
- Bil.
- i'lem eyyühe'l-aziz
- Ey aziz kardeşim bil ki!.
- i'lem eyyühe'l-aziz" notekey
- 'Bil ey aziz, saygıdeğer kardeşim!' mânâsında muhatabı uyarmak ve dikkatini çekmek için kullanıla...
- i'ma
- Kör etme, âmâ yapma.
- i'mad
- Direk dikme.
- i'mak
- Derinleştirme. Bir şeyin derinliğine varma.
- i'mak-ı bi'r
- Kuyunun derinleştirilmesi.
- i'mâl
- Yapma, işleme.
- i'malat
- Bir memlekette veya bir fabrikada yapılan işler ve eserler.
- i'malgâh
- Fabrika, atölye.
- i'mâr
- Bayındır hâle getirme, şenlendirme.
- i'na
- Zahmete uğramak.
- i'nac
- Hayvanı kıç üstü çökertmek. (Omurga kemiği) ağrıma.
- i'nad
- Dinmeden akma.
- i'naf
- Sertlik etme.
- i'nan
- Büyü ile bağlanma.
- i'nat
- Zahmete uğratma, meşakkate maruz bırakma.
- i'ra
- Çıplak bırakma, soyma.
- i'râb
- Düzgün konuşma ve hakikatı belirtme.
- i'râz
- Yüz çevirme.
- i'şa'
- Akşam yemeği verme.
- i'sar
- Fakirlik.
- i'tâ
- Verme.
- i'ta-yı ma'lumat
- Malumat verme. Bilgi verme.
- i'tab
- Öldürme, katletme. Helâk etme.
- i'tâk
- Âzâd etme, özgür bırakma.
- i'tibar
- Ehemmiyet vermek. Hürmet, riâyet ve hatır saymak. Kulak asmak. İbret alıp uyanık olmak. Birisini...
- i'tibar-ı suret
- Surete itibar etme, görünüşe değer verme.
- i'tibarat
- İ'tibarlar, şeref ve haysiyetler.
- i'tibaren
- ...den beri, ... başlıyarak, ... den başlıyarak, ...den (yerinde kullanılır.)
- i'tibârî
- Nisbi, göreceli.
- i'tida
- Sesini yükseltmek.
- i'tidad
- Yardım isteme. İmdât isteme.
- i'tidâl
- Ölçülü olma.
- i'tidal-i dem
- Soğukkanlı davranış. Heyecanlanmadan, acele etmeden, düşüne düşüne ve tedbirli hareket.
- i'tifa'
- Bağış dileme, afvedilmesini isteme.
- i'tifar
- Yere vurma. Kavrayıp yere çarpma. Üzerine atılıp kavrama.
- i'tikād
- İnanç.
- i'tikab
- Veresiye vermeme. Bir malı borç olarak satmama. Parasını almadıkça malı teslim etmeme.
- i'tikad
- İnanç.
- i'tikad-ı fâsid
- Bozuk inanç.
- i'tikadât
- İnanışlar. Bağlanışlar ve inançlar.
- i'tikadât-ı bâtıla
- Bâtıl, hak olmayan, asılsız şeylere inanışlar.
- i'tikâdda mezheb
- Îmân edilecek, inanılacak husûslarda tâbi olunan, uyulan yol.
- i'tikadî
- İtikad ve inançla alâkalı.
- i'tikadiyat
- İtikada ait mes'eleler.
- i'tikâf
- Bir şeye devam etmek.
- i'tikal
- Zorlaşma, müşkilleşme.
- i'tikâl-i sevâhil
- Kıyıların aşınması.
- i'tikam
- Biriktirme, yığma.
- i'tikar
- Birbirine karışıp sayılamama.
- i'tikas
- Tersine dönme, akislenme.
- i'tilâ
- Yükselme.
- i'tilaf
- Yem yeme.
- i'tilafat
- Uyuşmalar, anlaşmalar.
- i'tilak
- Âşık olma, birinin sevgi ve muhabbetine tutulma.
- i'tilal
- Hasta olma.
- i'tilam
- Öğrenme, bilme.
- i'tilan
- Aşikâr ve meydanda olma. İlân olunma, meydana çıkma.
- i'timâd
- Güvenme.
- i'timad-ı kavî
- Sağlam itimad, kavi güveniş.
- i'timâd-ı nefs
- Nefse güvenmek, bir iş için lâzım olan çalışmaları ve sebeplere yapışmayı bırakarak o işi başarır...
- i'timad-üd devle
- Devletin itimadı, güveni.
- i'timaden
- İtimad ederek, dayanarak, güvenerek.
- i'timadname
- İtimad yazısı, itimad bildiren yazı.
- i'timak
- Derinine varma, derinliğine inme.
- i'timam
- Başına sarık sarmak.
- i'timan
- Emniyet etme, emin bulunma.
- i'tina
- Çok dikkat etmek. Özenmek.
- i'tinak
- Birbirlerinin boyunlarına sarılma.
- i'tinan
- Bir kimsenin içyüzü meydana çıkma.
- i'tiraf
- Kabahatini saklamamak. Suçunu söylemeği kabul etmek. Gizleyip söylemek istemediği şeyi açıklamak.
- i'tiraf-ı cürm
- Maznunun yaptığı suçu söylemesi, itiraf etmesi.
- i'tiraf-ı kusur
- Kusurunu söyleme, itiraf etme.
- i'tiraz
- Kabul etmediğini bildirmek. Bir fikir veya işin olmasını kabul etmemek.
- i'tiraziye
- İtiraza, kabul etmediğine dair yazı.
- i'tirâznâme
- İ'tirâz yazısı.
- i'tisa
- Asâya dayanma, baston kullanma.
- i'tisab
- Sinirlenme, asabileşme.
- i'tisaf
- Zulüm ve haksızlık etmek. Doğru yoldan ayrılmak. Haksızlık.
- i'tisam
- İstediğini vermek.
- i'tisar
- Zorluk, güçlük, meşakkat.
- i'tisas
- Gece gezip dolaşma, devriye vazifesini görme.
- i'titaf
- Bir şeye örtünme, bürünme.
- i'tiva
- Bükme veya bükülme.
- i'tiyad
- Alışkanlık. Huy. Âdet. Âdet edinmek.
- i'tiyak
- Alıkoymak, engel olmak, mani olmak.
- i'tiyan
- Dik dik bakma, gözünü dikme.
- i'tiyaş
- Geçinme. İdareli yaşama.İ'TİZA' : Bir kavim veya kimseye bağlı bulunma.
- i'tizad
- Yardım etme. Muavenette bulunma.
- i'tizal
- Mu'tezile mezhebinden olmak; akla ve sebeplere aşırı önem vererek, orta yol olan Ehl-i Sünnet ina...
- i'tizam
- Büyüklük kazanmak. Azametlenmek. Büyüklenmek.
- i'tizâr
- Özür dileme.
- i'tizaz
- Kendini aziz, izzetli saymak.
- i'var
- Bir gözünü kör etme, tek göz bırakma.
- i'vicâc
- Eğrilme, burkulma.
- i'vicâcât
- Zikzaklar, eğrilikler.
- i'zab
- Suyu temizleme.
- i'zâm
- Büyütme.
- i'zam edilme
- Büyütme, büyük görme.
- i'zâz
- Değer verme.
- i'zaz etme
- Aziz kılma, yüceltme, güçlendirme.
- i'zazen
- İkram ederek, ağırlayarak.
İa
- ia'
- Koyun sürmek, koyun gütmek.
- iab
- Kökünden koparmak.
- iad
- Korkutmak, tehdit etmek. Vaidde bulunmak.
- iâde
- Geri verme.
- iade etme
- Geriye verme.
- iade-i afiyet
- Sağlığına kavuşmuş.
- iade-i itibar
- Ticarette iflâstan kurtulma.
- iade-i mücrimîn
- Suçluların kendi memleketlerine iade edilmesi.
- iade-i şuur
- Bilincin iadesi, geri verilmesi.
- iade-i ziyaret
- Karşı ziyarette bulunma.
- iâdeten
- Geri vererek.
- iale
- Çoluk çocuğun nafakasını te'min etme. Evlâd u iyâlin maişetini tedarik etme.
- iânât
- Yardımlar.
- iânât-ı gaybiye
- Gaybî yardımlar.
- iânât-ı milliye
- Millî yardımlar.
- ianât-ı milliye-i islâmiye
- Millî ve İslâmî yardımlar.
- iane
- Yardım. İmdat. Yardım için istenen, toplanan şey.
- iane-i askeriye
- Tanzimattan sonra cizye yerine Hristiyan tebeadan alınan vergi. Bu vergi sonradan "bedel-i askerî...
- iane-i cihadiye
- Muharebe zamanında harbin icab ettirdiği fazla masrafları karşılamak ve yardım olmak için halktan...
- iâne-i gaybiye
- Görünmeyen âlemden gelen yardım.
- ianet
- Yardım.
- ianeten
- İane suretiyle, yardım olmak üzere.
- iare
- Emaneten vermek. Bir malın kullanılmasından karşılık istemiyerek meccanen başkasına vermek.
- iare-i mukayyede
- Bir mülkün kayıd ve şartlarla birine ödünç olarak verilmesi.
- iare-i mutlaka
- Bir mülkün, bir eşyanın sâhibi tarafından hiç bir şart ve kayda bağlı kalmayarak başka birine ödü...
- iareten
- İare olarak. Emaneten.
- iâşe
- Besleme.
- iâşe etmek
- Beslemek.
- iâşe ettiren
- Besleyen.
- iaşe-i rabbâniye
- Herbir varlığa yaratılış gayelerine ulaşmaları için muhtaç olduğu şeyleri veren, onları terbiye e...
- iâşe-i rızkî
- Rızıkla besleme.
- iâşe-i umumî
- Herkesi besleyip geçimini sağlama.
- iâşe-i umumiye
- Bütün yaratıkları kapsayan besleme, rızıklandırma.
- iaz
- İşaret etmek.
- iaza
- Bedel ve karşılık vermek. Bedel vermek.
- iaze
- Sığındırmak. Muhafaza etmek. İltica.